زمانی که حرف از مواد شیمیایی میشود ناخودآگاه همۀ ما جوانب احتیاط را در نظر میگیریم. به طور معمول بیشتر افرادی که با این مواد سروکار دارند از خطرات این مواد مطلع هستند و با احتیاط استفاده میکنند. اما شاید برای شما نیز پیش بیاید که قصد داشته باشید از مواد شیمیایی به خصوص اسیدی استفاده کنید.
علائم هشدار دهنده روی مواد شیمیایی
وقتی صحبت از مواد شیمیایی به میان میآید، اولین چیزی که باید در ذهن داشته باشیم «ایمنی» است. بیشتر این مواد اگر به درستی استفاده یا نگهداری نشوند، میتوانند خطرات جدی برای سلامتی انسان و محیطزیست ایجاد کنند. به همین دلیل روی بستهبندی مواد شیمیایی، علائمی درج میشود که هر کدام پیام خاصی دارند. شناخت این علائم نه تنها برای افرادی که در صنایع و آزمایشگاهها کار میکنند ضروری است، بلکه برای مصرفکنندگان عادی نیز اهمیت زیادی دارد.
چرا علائم هشدار روی مواد شیمیایی مهم هستند؟
این علائم مثل یک زبان جهانی عمل میکنند. فرض کنید شما در کشوری باشید که زبان آن را بلد نیستید؛ باز هم با دیدن این نمادها میتوانید بفهمید با چه مادهای سر و کار دارید و چگونه باید با آن برخورد کنید. وجود این نشانهها باعث میشود:
- خطرات احتمالی زودتر تشخیص داده شوند.
- روش صحیح نگهداری و حملونقل رعایت شود.
- از آسیب به انسان، حیوانات و محیطزیست جلوگیری گردد.
انواع علائم هشدار دهنده روی مواد شیمیایی
علائم هشدار دهنده معمولاً در قالب پیکتوگرام (نماد تصویری) روی برچسبها چاپ میشوند. برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
۱. مواد قابل اشتعال
این نماد معمولاً به شکل شعله آتش روی زمینه سفید یا قرمز دیده میشود. وجود آن به این معناست که ماده مورد نظر در تماس با حرارت، جرقه یا حتی هوا ممکن است آتش بگیرد. الکلها، بنزین و حلالهای آلی از این دسته هستند.
۲. مواد سمی
نماد جمجمه و استخوانهای ضربدری معروفترین علامت در این گروه است. دیدن آن یعنی ماده به شدت برای سلامتی خطرناک است و میتواند در صورت استنشاق، بلع یا تماس پوستی آسیب جدی یا حتی مرگ به دنبال داشته باشد.
۳. مواد خورنده
این علامت معمولاً دست یا فلزی را نشان میدهد که در حال سوختن یا حل شدن است. چنین موادی مانند اسیدها یا بازهای قوی میتوانند پوست، چشم یا حتی سطح فلزات را از بین ببرند.
۴. مواد اکسیدکننده
نماد دایرهای با شعله بالای آن، نشانه مواد اکسیدکننده است. این مواد حتی بدون وجود آتش هم میتوانند شعلهور شدن سایر مواد را تسریع کنند. پرمنگناتها و نیتراتها نمونهای از این دسته هستند.
۵. مواد خطرناک برای محیطزیست
نماد ماهی مرده و درخت خشکیده به شما هشدار میدهد که این ماده در صورت ورود به طبیعت میتواند اکوسیستم را تخریب کند. آفتکشها و برخی ترکیبات صنعتی جزو این گروه هستند.
۶. مواد تحت فشار
سیلندر گاز تصویر رایجی است که به معنای وجود گاز تحت فشار است. اگر این سیلندر در شرایط نادرست نگهداری شود، خطر انفجار وجود دارد.
۷. مواد تحریککننده یا مضر
علامت تعجب (!) معمولاً برای موادی استفاده میشود که اثرات جدی مثل سرطانزایی ندارند اما میتوانند باعث تحریک پوست، چشم یا مشکلات تنفسی شوند.
چگونه از این علائم به نفع خودمان استفاده کنیم؟
دیدن این نمادها فقط یک هشدار ساده نیست؛ آنها دستورالعملی برای ایمنی ما هستند. اگر با مواد شیمیایی سر و کار دارید، بهتر است:
- همیشه برچسب محصول را با دقت بخوانید.
- از وسایل حفاظت فردی مثل دستکش، ماسک و عینک استفاده کنید.
- مواد را در شرایط توصیه شده نگهداری کنید.
- هیچوقت مواد دارای علائم هشدار را در ظروف بدون برچسب منتقل نکنید.
علائم هشدار دهنده روی مواد شیمیایی در واقع زبان بینالمللی ایمنی هستند. توجه به آنها میتواند از حوادث کوچک خانگی تا فجایع صنعتی جلوگیری کند. بنابراین دفعه بعد که بطری یا ظرفی با این نشانهها دیدید، کمی بیشتر دقت کنید؛ چون پشت هر علامت، تجربهای از حادثه و راهکاری برای پیشگیری نهفته است.
